SBN-01 — MAKİ DEFNE SABUNU

Batch: 1 kg yağ (~14 kalıp) · Durum: v1.0 · Test edilmedi Sürüm: 14 Ağustos 2026

KİMLİK

NEDEN BU ÜRÜN

Seride defne şu ana kadar sadece aromatik olarak vardı (kremde ve parfümde infüzyon yağı olarak, %2–6 arası). Oysa defnenin bölgedeki en köklü kullanımı aromatik değil: sabun.

06_ICERIK_VE_ISLEV.md zaten şunu yazıyor:

"Defne yağı, Halep sabununun geleneksel bileşenidir."

Bu ürün o cümlenin karşılığını üretiyor. Halep sabunu bin yıldır aynı iki şeyden yapılıyor: zeytinyağı ve defne. İkisi de bu adada var.

İkinci sebep: sabun, serinin hiç denenmemiş yedinci koruma yöntemini getiriyor (kimyasal dönüşüm). Ve tüm seride en uzun raf ömrüne sahip ürün bu olacak.

BAĞIMLILIKLAR

✅ Hasat penceresine bağlı değil. Defne yaprağı yıl boyu toplanır. Bu, SBN-01'i mersin meyvesine kilitli üç üründen ayırır — istenildiği an başlanabilir.

SATIN ALINACAKLAR (ada içinde bulunabilirlik)

Toplam yeni alım: kostik + hindistan cevizi yağı + gözlük + eldiven. Terazi, termometre ve pH metre zaten alışveriş listesinde vardı (KREM-01 ve SB-02 için).

ÜRÜN YOL HARİTASI

🔴 İlk batch küçük yapılır. 300 g yağlık bir deneme, 1 kg'lık bir hatadan çok daha ucuzdur ve aynı şeyi öğretir. Sabun yapımında ilk denemede en sık yaşanan şey "iz" (trace) aşamasını tanıyamamaktır — bu ancak görülerek öğrenilir.

AÇIK SORULAR

NE İDDİA EDİLMEZ

❌ Antibakteriyel · ❌ Egzama/sedef/mantar tedavi eder · ❌ Saç dökülmesini durdurur ❌ "Kimyasal içermez" (sabun kimyasal bir üründür) · ❌ Kepek/akne giderir ❌ Herhangi bir raf ömrü rakamı (stabilite testi yapılmadı)

✅ "Soğuk proses, zeytinyağı ve defne infüzyon yağıyla, altı hafta kürlendi. Ölçülen pH: __"

SBN-01 — FORMÜL

Batch: 1000 g yağ · Durum: v1.0 · Test edilmedi Süperfat: %6 · Lye konsantrasyonu: %30

🔴 BU FORMÜLÜ KULLANMADAN ÖNCE

Sabun formülü diğerlerinden farklıdır: bileşenleri değiştirirsen kostik miktarı da değişir. Her yağın "sabunlaşma değeri" (SAP) başkadır. Zeytinyağını hindistan cevizi yağıyla değiştirirsen ve kostiği aynı bırakırsan, ortaya cilt yakan bir sabun çıkar.

Kural: yağ değişirse kostik yeniden hesaplanır. Aşağıdaki tablo bu batch içindir.

✅ Hesabı bir lye hesaplayıcısıyla DOĞRULA. (SoapCalc, Bramble Berry Lye Calculator gibi ücretsiz araçlar) Aşağıdaki sayılar literatürdeki standart SAP değerleriyle hesaplandı, ama bağımsız bir hesaplayıcıyla teyit edilmesi bu üründe zorunludur. Bu, güvensizlikten değil — tek bir yazım hatasının sonucu ciltte yanık olduğu içindir.

ANA FORMÜL

Yağ fazı — 1000 g

* Defne infüzyon yağı zeytinyağı bazlıdır → SAP değeri zeytinyağınınkiyle aynı alınır. ⚠️ Gerçek defne meyve yağı (laurel berry oil, Halep sabununda kullanılan) bulunursa SAP değeri 0,141'dir ve hesap değişir — yeniden hesapla.

Kostik fazı

Aromatik (iz aşamasında eklenir)

Batch özeti

SÜPERFAT NEDİR, NEDEN %6

Kostik, yağın tamamını sabuna çevirir. Eğer hesap tam yapılırsa, teoride sıfır serbest yağ kalır — ama pratikte terazi hatası, yağın tazeliği ve nem bu dengeyi bozar. Bir gram fazla kostik = ciltte serbest baz.

Süperfat, bilerek eksik kostik koymaktır. %6 süperfat şu demek: yağın %6'sı sabunlaşmadan kalsın. Sonuç:

• Serbest kostik kalma ihtimali pratikte ortadan kalkar
• Sabun cildi daha az kurutur
• Karşılığında biraz daha yumuşak olur ve daha çabuk erir

İKAMELER

🔴 Her ikamede NaOH yeniden hesaplanır. Tablodaki yeni değerler bu batch (1000 g yağ, %6 süperfat) içindir; başka bir batch boyutunda tekrar hesapla.

ÖLÇEKLEME

Tüm kalemler aynı çarpanla büyür/küçülür — kostik ve su dahil.

Deneme batch'i (300 g yağ) — ilk kez yapan için önerilen:

⚠️ 0,1 g hassasiyetli terazi şart. Küçük batch'te 1 g kostik hatası, büyük batch'teki 3 g'a denktir.

DEĞİŞİKLİK GEÇMİŞİ

Bu tablo her formül revizyonunda güncellenir ve hangi ölçüm sonucu yüzünden değiştiği yazılır. Şu an hiçbir ölçüm yok — formül tamamen literatür temelli.

SBN-01 — ÜRETİM

Aktif emek: ~2 saat · Kalıpta: 24–48 saat · Kürlenme: 6 hafta Ortam: iyi havalanan mutfak veya balkon · Yalnız çalışılmaz — yanında biri olsun

ÜRETİM ŞEMASI

   HAZIRLIK (30 dk)
   ┌──────────────────────────────────────────────┐
   │ [1] Ortamı kur      çocuk/hayvan dışarı      │
   │                     pencere aç               │
   │ [2] KORUMA TAK      gözlük · eldiven         │
   │                     uzun kol · kapalı ayakkabı│
   │ [3] Her şeyi tart   yağlar ayrı · NaOH ayrı  │
   │                     su ayrı                  │
   └──────────────────────────────────────────────┘
                     │
      ┌──────────────┴──────────────┐
      ▼                             ▼
   A · KOSTİK FAZI              B · YAĞ FAZI
   ┌────────────────────┐       ┌────────────────────┐
   │ [4] Suyu sürahiye  │       │ [6] Katı yağı erit │
   │     koy            │       │     (hind. cevizi) │
   │                    │       │     benmari 50 °C  │
   │ [5] 🔴 NaOH'ı SUYA │       │                    │
   │     azar azar dök  │       │ [7] Sıvı yağları   │
   │     karıştır       │       │     ekle           │
   │                    │       │                    │
   │  ⚠ 80-90 °C'ye     │       │  Karışım ~40 °C'ye │
   │    ısınır, buhar   │       │  gelsin            │
   │    çıkar — YÜZÜNÜ  │       │                    │
   │    UZAK TUT        │       │                    │
   │                    │       │                    │
   │ [8] 40-45 °C'ye    │       │                    │
   │     SOĞUMASINI     │       │                    │
   │     BEKLE (~40 dk) │       │                    │
   └─────────┬──────────┘       └─────────┬──────────┘
             │                            │
             └────────────┬───────────────┘
                          ▼
              [9] 🔴 İKİ FAZ 40-45 °C'DE
                  BULUŞMALI (fark < 5 °C)
                          │
                          ▼
              [10] Kostiği yağa dök
                   — SÜZGEÇTEN, yavaş
                          │
                          ▼
              [11] El blenderi: 10 sn çalıştır
                   20 sn elle karıştır — tekrarla
                          │
                          ▼
                  ┌───────────────┐
                  │  İZ (TRACE)   │  ← puding kıvamı
                  │  3-10 dakika  │     kaşıkla damla
                  └───────┬───────┘     bıraktığında
                          │             iz kalıyor mu?
                          ▼
              [12] Esansiyel yağları ekle
                   30 sn karıştır — fazlası
                   erken katılaşma yapar
                          │
                          ▼
              [13] Kalıba dök · üstünü düzelt
                          │
                          ▼
              [14] Örtü + havlu — 24 saat
                   (jel fazı: içi ısınır, koyulaşır
                    — bu NORMAL)
                          │
                          ▼
              [15] Kalıptan çıkar · dilimle
                   (24-48 saat sonra)
                          │
                          ▼
         ╔════════════════════════════════════╗
         ║  [16] KÜRLENME — 6 HAFTA           ║
         ║  hava alan raf · üst üste koyma    ║
         ║  haftada 1 çevir                   ║
         ╚════════════════════════════════════╝
                          │
                          ▼
              [17] pH ÖLÇ → 9-10 arası olmalı
                          │
                          ▼
              [18] 48 saat patch test → KULLAN

ADIM ADIM

HAZIRLIK

[1] Ortamı kur. Pencereyi aç. Çocukları ve hayvanları başka odaya al ve kapıyı kapat. Tezgâhı tamamen boşalt. Yanına sirke değil, bol akan su hazırla (musluk yeterli).

⚠️ Sirke ile nötralizasyon YAPILMAZ. Yaygın bir yanlış bilgidir. Asit-baz tepkimesi ısı üretir ve yanığı derinleştirir. Kostik cilde değerse: en az 15 dakika bol suyla yıka, sonra sağlık kuruluşuna git.

[2] Korumayı tak. Yan korumalı gözlük · nitril eldiven · uzun kollu · kapalı ayakkabı. Gözlük pazarlık konusu değildir — bu adımda atlanan tek şey odur ve kaybedilen şey görmedir.

[3] Her şeyi önceden tart. Üç ayrı kap: yağlar · NaOH · su. Kostiği tartarken kabı teraziye koyup darayı al, sonra kaşıkla ekle.

A · KOSTİK FAZI

[4] Damıtık suyu HDPE sürahiye koy. (Alüminyum kap = tepkime + hidrojen gazı.)

[5] 🔴 NaOH'ı SUYA azar azar dök. Asla tersi. Ters yaparsan (suyu kostiğin üstüne) ani kaynama olur ve karışım yüzüne sıçrar. Dökerken uzun bir kaşıkla karıştır, yüzünü kabın üstünden uzak tut.

Çözelti hızla 80–90 °C'ye ısınır ve keskin bir buhar çıkarır. Bu normaldir. Buharı soluma — kabı pencere önüne al veya kısa süre odadan çık.

[8] Sıcaklık 40–45 °C'ye düşene kadar bekle (~40 dakika). Acele etme; soğuk su banyosuna oturtabilirsin ama sıçratma.

B · YAĞ FAZI

[6] Hindistan cevizi yağını benmaride erit (~50 °C). [7] Zeytinyağı ve defne infüzyon yağını ekle, karıştır. Karışım kendiliğinden ~40 °C'ye iner.

BİRLEŞTİRME

[9] 🔴 İki faz 40–45 °C'de buluşmalı, aralarındaki fark 5 °C'yi geçmesin. Çok sıcak birleşirse karışım "volkan" yapar (taşar). Çok soğuksa yanlış iz verir ve sabun ayrışır.

[10] Kostik çözeltisini süzgeçten geçirerek yağın üstüne yavaşça dök. (Süzgeç, çözünmemiş kostik tanesi kalmışsa onu tutar — o tane sabuna geçerse kullanırken ciltte nokta yanık yapar.)

[11] İz (trace) aşamasına getir. El blenderini 10 saniye çalıştır → durdur → 20 saniye elle karıştır → tekrarla. Sürekli çalıştırma: hava kabarcığı hapseder ve karışım aniden katılaşabilir.

İz nedir: karışım açık sarıdan opak krem rengine döner ve pudding kıvamı alır. Kaşıkla biraz alıp yüzeye damlattığında damla hemen kaybolmuyor, iz bırakıyorsa iz gelmiştir. Zeytinyağı ağırlıklı formüllerde bu 3–10 dakika sürer.

[12] Esansiyel yağları ekle, 30 saniye karıştır. Fazla karıştırma — bazı esanslar karışımı aniden katılaştırır ("seize").

[13] Kalıba dök, spatulayla üstünü düzelt.

[14] Üstünü kağıtla ört, üzerine havlu koy, 24 saat dokunma. İçerisi ısınıp ortadan dışa doğru koyulaşabilir — buna jel fazı denir ve normaldir. Sabun jel fazına girmezse de sorun değil, sadece rengi daha açık kalır.

[15] 24–48 saat sonra kalıptan çıkar, eldivenle dilimle. Bu aşamada sabun hâlâ kaustiktir, çıplak elle uzun süre tutma.

KÜRLENME

[16] 6 hafta. Hava alan bir rafta, dilimler aralıklı dursun, üst üste koyma. Haftada bir çevir.

Kürlenme iki şey yapar:

1. Saponifikasyon tamamlanır — serbest kostik kalmaz
2. Su buharlaşır — sabun sertleşir, daha uzun dayanır

Zeytinyağı ağırlıklı sabun yavaş sertleşir; 6 hafta minimumdur, 8 hafta daha iyidir.

[17] pH ölç. Islatılmış sabun yüzeyine pH şeridi bastır ya da bir parça sabunu damıtık suda çözüp ölç. Hedef 9–10.

[18] pH uygunsa 48 saat patch test → sonra kullan.

SORUN GİDERME

TEMİZLİK

Kaplar 24 saat bekletilirse içindeki artık kendiliğinden sabuna döner ve kolayca yıkanır. Hemen yıkama — o aşamada hâlâ kaustiktir. Eldivenle, bol suyla. El blenderi bir daha yemekte kullanılmaz.

SBN-01 — GÜVENLİK VE TEST

🔴 Bu dosya üretim gününde, işe başlamadan önce baştan sona okunur. Serideki diğer yedi üründe en kötü ihtimal ürünü çöpe atmaktı. Burada değil.

1. TEHLİKE: SODYUM HİDROKSİT (NaOH)

Ne olduğu: Güçlü bir baz. Kostik soda, sud kostik olarak da bilinir. Beyaz, higroskopik (havadan nem çeker) pul veya boncuk hâlinde.

Ambalaj: kilitli dolapta, çocuk erişemeyeceği yerde, orijinal kabında, sıkıca kapalı. Nem çeker ve topaklanır. Gıda kabına aktarma.

2. ÜRETİM GÜNÜ KONTROL LİSTESİ

Hepsi işaretlenmeden başlanmaz.

• <input /> Yan korumalı koruyucu gözlük takıldı
• <input /> Nitril eldiven takıldı (delik kontrolü yapıldı)
• <input /> Uzun kollu üst + kapalı ayakkabı
• <input /> Pencere açık / havalandırma çalışıyor
• <input /> Çocuk ve hayvan başka odada, kapı kapalı
• <input /> Tezgâh boş, akan su erişilebilir
• <input /> Kaplar paslanmaz çelik veya HDPE — alüminyum yok
• <input /> Terazi 0,1 g hassasiyetinde ve çalışıyor
• <input /> Termometre hazır
• <input /> Evde yalnız değilim (ya da biri geleceğimi biliyor)
• <input /> Telefon yakında ve şarjlı

3. ÜRÜNE ÖZGÜ RİSKLER

4. TEST PROTOKOLÜ

4.1 Kürlenme sonu — pH ölçümü (ZORUNLU)

Ne zaman: 6. haftanın sonunda, kullanımdan önce. Nasıl: Sabunun yüzeyini ıslat, pH şeridini bastır. Ya da 1 g sabunu 10 ml damıtık suda çöz, pH metre ile ölç.

🔴 "Zap testi" (dille değme) YAPILMAZ. Eski sabuncuların yöntemidir ve kaustik bir sabunda dilde yanık bırakır. Elimizde pH şeridi var; dil kullanılmaz.

4.2 Patch test (ZORUNLU)

pH uygun çıktıktan sonra:

1. Küçük bir parçayı ıslat, ön kolun iç yüzüne köpürt
2. 30 saniye bekle, bol suyla durula
3. 48 saat gözle: kızarıklık, kaşıntı, batma var mı
4. Temizse kullanıma geçilir

4.3 Gözlem kayıtları (sayısal hedef yok, kaydedilir)

5. ATMA KRİTERLERİ

Aşağıdakilerden biri varsa batch atılır. Tartışılmaz.

• 🔴 pH 11 ve üzeri (2 hafta ek kürlenmeden sonra da)
• 🔴 Yağ ayrışması — üstte sıvı yağ tabakası, altta sertleşmiş kısım
• 🔴 Sert taneler — çözünmemiş kostik
• 🔴 Patch testte batma/kızarıklık
• 🔴 Yaygın turuncu lekeler (DOS — yağ oksitlenmesi)
• 🔴 Küf (nemli ortamda kürlenirse olur)

Nasıl atılır: Kaustik sabun lavaboya dökülmez. Kürlenmiş ama pH'ı yüksek sabun sertleşmiş hâlde çöpe atılabilir. Sıvı/yumuşak batch varsa kapalı bir kapta katılaşmasını bekle, sonra çöpe.

6. LABORATUVAR KUYRUĞU (yapılmadı)

Bunlar ancak lab ile yanıtlanır ve o zamana kadar iddia edilmez:

Bunlar yapılana kadar: ürün *"ev ölçeğinde üretilmiş, laboratuvarda test edilmemiş bir prototip"*tir ve etikette böyle yazar.

SBN-01 — KULLANIM VE ETİKET

NE YAPAR (🟢 işlev)

Sabun, yağ ile suyun karışmasını sağlayan bir yüzey aktif maddedir. Molekülün bir ucu yağı tutar, öbür ucu suya bağlanır; durulanınca yağ ve kir suyla birlikte gider. Bu, sabunun bilinen ve tartışmasız işlevidir.

Bu formülün karakteri:

• Zeytinyağı %70 → yumuşak, kremsi, cildi az kurutan bir sabun. Köpüğü az ve ince kabarcıklı olur — bu bir kusur değil, zeytinyağı sabununun doğasıdır
• Hindistan cevizi yağı %15 → köpüğü artırır, kalıbı sertleştirir
• Defne infüzyon yağı %15 → Halep geleneğinin taşıyıcısı; yeşilimsi renk ve ot-baharat kokusu verir
• Süperfat %6 → yıkandıktan sonra ciltte ince bir yağ filmi bırakır

Kime / ne zaman: El ve vücut. Günlük kullanım.

KULLANIM

1. Sabunu ıslat, avuçta veya lifle köpürt
2. Cilde uygula, durula
3. Sabunluk kuru kalsın — suda bekleyen sabun erir

Saklama: Kuru, hava alan sabunluk. Duşta doğrudan su altında bırakma. Yedek kalıpları kutuya değil, hava alan bir rafa koy.

🔴 ETİKET METNİ

Aşağıdaki metin kalıp başına yazılır. Boş bırakılan yerler ölçümle doldurulur — tahminle değil.

┌────────────────────────────────────────────┐
│  MAKİ                                      │
│  DEFNE SABUNU                              │
│  Soğuk proses · zeytinyağı bazlı           │
│                                            │
│  İçindekiler: Zeytinyağı, defne yaprağı    │
│  infüzyonlu zeytinyağı, hindistan cevizi   │
│  yağı, su, sodyum hidroksit*, defne yağı,  │
│  biberiye yağı.                            │
│  *Saponifikasyonda tükenir — bitmiş        │
│   üründe serbest kostik bulunmaz.          │
│                                            │
│  Süperfat: %6                              │
│  Üretim tarihi: __ / __ / ____             │
│  Kürlenme bitişi: __ / __ / ____           │
│  Ölçülen pH: ______                        │
│  Batch no: ____________                    │
│                                            │
│  ⚠ Sadece dış kullanım. Gözle temasından   │
│    kaçının; temas hâlinde bol suyla        │
│    yıkayın.                                │
│  ⚠ AR-GE PROTOTİPİ — laboratuvarda test    │
│    edilmemiştir.                           │
│                                            │
│  Ev ölçeğinde üretilmiştir · KKTC          │
└────────────────────────────────────────────┘

Etikette ZORUNLU olanlar

HİKÂYE (satış konuşması / sunum)

Halep sabunu bin yıldır iki şeyden yapılıyor: zeytinyağı ve defne. İkisi de bu adada var. Biz üçüncü bir şey eklemedik — sadece defneyi kendimiz topladık, kendi zeytinyağımıza yatırdık ve altı hafta bekledik.

Sabun serinin en dayanıklı ürünü, çünkü kendisi bir koruma yöntemi: yüksek pH. Ve seride ilk kez, bir ürünü koruyan şey bir katkı değil, ürünün kendi kimyası.

Anlatılabilecek teknik ayrıntı (doğru ve etkileyici):

Süperfat %6 ile çalışıyoruz. Yani kostiği bilerek eksik koyuyoruz ki yağın bir kısmı sabunlaşmadan kalsın. Bu hem güvenlik payı, hem cilde yumuşaklık.

❌ YASAK İFADELER

✅ SÖYLENEBİLİR

• "Soğuk proses yöntemiyle, zeytinyağı ve defne infüzyonundan."
• "Altı hafta kürlendi."
• "Süperfat %6 — ciltte kalması için bilerek sabunlaşmamış yağ bırakıldı."
• "Ölçülen pH: 9,6." (gerçekten ölçüldüyse)
• "Halep sabunu geleneğinden esinlenildi." (esinlenme — "Halep sabunudur" değil)
• "Sentetik deterjan, köpük artırıcı ve koku sabitleyici içermez."

SBN-01 — BATCH DEFTERİ

🔴 Bu dosya bir ŞABLONDUR — doldurulmaz. Gerçek veri Kayitlar/BATCH_KAYIT.csv'ye yazılır, oradan Google Sheets'e gider. Sebep: aynı veri 16 dosyaya dağılırsa "kaç batch attık, pH ortalaması ne?" sorusunun cevabı olmaz.

Aşağıdaki tablolar neyin kaydedileceğini gösterir.

BATCH KİMLİĞİ

GİRDİ ÖLÇÜMLERİ

Hammadde notları: zeytinyağı markası/kaynağı · NaOH saflığı · AU-02 hangi tarihte yapıldı (yaş önemli — eski infüzyon oksitlenmiş olabilir)

SÜREÇ ÖLÇÜMLERİ

KÜRLENME TAKİBİ

Ağırlık kaybı: başlangıç ____ g → 6. hafta ____ g → kayıp %____ (Su buharlaşması. Beklenen aralık %10–15 — ama bu ölçülmedi, ilk batch bunu belirleyecek.)

ÇIKTI ÖLÇÜMLERİ

KARAR

• <input /> ✅ Kabul — kullanıma uygun
• <input /> ⚠️ Şartlı — 2 hafta daha kürlet, tekrar ölç
• <input /> 🔴 Red — at (sebep: ______________)

Bir sonraki batch'te değişecek olan:

Formül değişikliği yapılacaksa: 01_FORMUL.md sürümü artır + değişiklik geçmişi tablosuna hangi ölçüm yüzünden değiştiği yazılır.