MAKİ — ÖLÇÜM ÇERÇEVESİ (Metrics Review)
Tarih: 13 Ağustos 2026 · Dönem: Sıfır noktası — henüz hiçbir ürün üretilmedi
ÖZET
Bu bir metrik incelemesi değil, bir metrik kurulumudur. İncelenecek veri yok: 8 ürünün 8'i de üretilmemiş, 0 batch kaydı var, 0 ölçüm yapılmış. Dolayısıyla bu belge "geçen dönem nasıl gitti" sorusunu değil, "nasıl gittiğini nereden bileceğiz" sorusunu cevaplıyor.
En önemli bulgu: 8 üründen yalnızca 4'ünün ölçülebilir bir başarı hedefi var. Diğer 4'ü için "çalıştı" iddiası, ev ortamında hiçbir sayıyla desteklenemiyor — sadece gözleme dayanıyor. Bu, projenin dürüstlük ilkesiyle uyumlu ama bir zayıflık ve bilinçli yönetilmeli.
İkinci bulgu: Bu projenin doğal ölçüm birimi kullanıcı ya da gelir değil — tekrarlanabilirlik. Bir formülün "çalıştığı", ancak ikinci kez aynı sonucu verdiğinde söylenebilir. Bugün bu sayı 0.
🎯 KUZEY YILDIZI METRİĞİ
Doğrulanmış Tekrarlanabilir Ürün Sayısı — bugün 0 / 8
Bir ürün bu sayıya ancak dört şartı birden sağlarsa dahil olur:
| # | Şart |
|---|---|
| 1 | En az 2 ardışık batch üretilmiş |
| 2 | Varsa ölçülebilir hedefine ulaşmış (pH / ABV) — her iki batch'te de |
| 3 | Batch defteri eksiksiz doldurulmuş |
| 4 | Gözlem süresi tamamlanmış (küf/ayrışma/acılaşma yok) |
Neden bu metrik:
- Değerle hizalı — projenin amacı "ürün yapmak" değil, tekrar yapılabilen ürün yapmak
- Öncü — ticari üretime geçişin ön koşulu bu; ruhsat konuşulmadan önce formülün oturması gerekir
- Eyleme geçirilebilir — ekip doğrudan etkiler
- Anlaşılır — "8 üründen kaçı gerçekten oturdu" sorusuna tek sayıyla cevap verir
⚠️ Neden "üretilen ürün sayısı" değil: 8 ürünü bir kez yapıp bırakmak, hiçbirini iki kez yapmaktan daha az bilgi üretir. Tek batch, bir tesadüf olabilir. İkinci batch, bir yöntemdir.
📊 L1 SAĞLIK GÖSTERGELERİ
| # | Metrik | Bugün | Faz A hedefi | Sezon hedefi (Aralık) | Neden ölçülüyor |
|---|---|---|---|---|---|
| M1 | Üretilen ürün çeşidi | 0 / 8 | 2 / 8 | 8 / 8 | Kapsama |
| M2 | Toplam batch sayısı | 0 | 3 | 20+ | Deneyim hacmi |
| M3 | Protokol tamamlama oranı | — | %100 | ≥%90 | Disiplin |
| M4 | 🔬 Ölçüm yapılma oranı | — | %100 | %100 | Objektif kanıt |
| M5 | Kayıt bütünlüğü | — | %100 | ≥%90 | Verinin varlığı |
| M6 | Fire oranı (atılan batch) | — | — | <%25 | Süreç kalitesi |
| M7 | 🔴 Güvenlik ihlali | 0 | 0 | 0 | Pazarlık konusu değil |
| M8 | Tekrarlanabilirlik | 0 | — | ≥5 / 8 | ⭐ Kuzey Yıldızı bileşeni |
Tanımlar
| Metrik | Nasıl hesaplanır |
|---|---|
| M3 Protokol tamamlama | Tam protokolle biten batch / toplam batch. "Tam" = ölçüm + patch test/tadım + gözlem süresi |
| M4 Ölçüm yapılma | Ölçüm yapılan batch / ölçülebilir hedefi olan batch. Hedef %100 — istisna yok |
| M5 Kayıt bütünlüğü | Batch defteri tam doldurulan / toplam batch |
| M6 Fire oranı | Atılan batch / toplam batch. ⚠️ Sıfır fire hedef değildir — sıfır fire, yeterince denenmediğini gösterir |
| M7 Güvenlik ihlali | Sıfır tolerans kuralı ihlali sayısı. Tek kabul edilebilir değer: 0 |
| M8 Tekrarlanabilirlik | 2. batch'i 1. batch'le uyumlu çıkan ürün sayısı |
⚠️ M6 üzerine: Atılan batch bir başarısızlık değil, bir veridir — nedeni yazıldığı sürece. Hiç batch atılmamış olması, ya çok şanslı olunduğunu ya da yeterince denenmediğini gösterir. Endişe verici olan yüksek fire değil, nedeni kaydedilmemiş firedir.
🔬 L2 — ÜRÜN BAZLI ÖLÇÜLEBİLİR HEDEFLER
| Ürün | Ölçülebilir hedef | Araç | Durum |
|---|---|---|---|
| KREM-01 | pH 4.5–5.5 | pH metre | ⬜ |
| KREM-02 | ❌ Yok | — | 🔴 |
| PRF-01 | ❌ Yok (kalıcılık yarı-nicel) | — | 🔴 |
| PRF-02 | ❌ Yok (35°C testi geç/kal) | — | 🔴 |
| SB-01 | ❌ Yok (su aktivitesi evde ölçülemez) | — | 🔴 |
| SB-02 | pH < 4.6 | pH metre | ⬜ |
| LKR-01 | ABV %25–28 | Alkolmetre | ⬜ |
| LKR-02 | pH ≤ 3.2 | pH metre | ⬜ |
🔴 ANA BULGU: portföyün yarısı ölçülemiyor
4 / 8 ürünün sayısal başarı kriteri var. 4'ünün yok.
| Ölçülebilen (4) | Ölçülemeyen (4) |
|---|---|
| KREM-01 (pH) | KREM-02 |
| SB-02 (pH) | PRF-01 |
| LKR-01 (ABV) | PRF-02 |
| LKR-02 (pH) | SB-01 |
Sonucu: Ölçülemeyen 4 ürün için "çalıştı" demek, "küf görmedik" demekten ibaret. Bu, bariz başarısızlığı yakalar ama başarıyı kanıtlamaz.
🔑 Dikkat çekici örüntü: Ölçülebilen 4 üründen 3'ü gıda/içecek, ölçülemeyen 4'ten 3'ü kozmetik. Yani gıda tarafı objektif kanıt üretebiliyor, kozmetik tarafı üretemiyor. Kozmetiğin ölçüm eşiği (challenge test, GC-MS, peroksit) doğrudan laboratuvara çıkıyor.
Öneri: Ölçülemeyen 4 ürün için yarı-nicel ölçekler kurulmalı — sayı değil ama tekrarlanabilir bir skala:
| Ürün | Önerilen yarı-nicel ölçüt | Nasıl |
|---|---|---|
| KREM-02 | 8 haftalık koku skoru (1–5), buzdolabı referansına karşı | Referans numune + kör karşılaştırma |
| PRF-01/02 | 12 saatlik kalıcılık skoru, 3 bağımsız kişi ortalaması | Yoğunluk skalası 0–5 |
| PRF-02 | 35°C / 24 saat dayanım | Geç–kal (ikili) |
| SB-01 | Çıtırdama testi + 8 hafta buğulanma/acılaşma | Geç–kal + koku skoru |
Bunlar laboratuvar ölçümü değil — ama kayıt altına alınmış, tekrarlanabilir gözlem, hiç yoktan iyidir ve batch'ler arası karşılaştırmaya izin verir.
🌟 GÜÇLÜ YANLAR
| # | Bulgu |
|---|---|
| 1 | Ölçüm kültürü baştan kurulu. 8 ürünün 8'inde de batch defteri, gözlem tablosu ve karşılaştırma takibi hazır. Çoğu proje bunu üretimden aylar sonra keşfeder |
| 2 | Karşılaştırmalı tasarım. Her kategoride bilinçli olarak iki farklı koruma yöntemi var — bu, veri üretmek için tasarlanmış bir portföy, rastgele bir ürün listesi değil |
| 3 | "Tek değişken" kuralı her üründe yazılı. Bu kural olmadan 20 batch bile bilgi üretmez |
| 4 | Doğrulanmamış olan açıkça işaretli. "Doğrulanmadı" etiketi 8 üründe de var. Bu, veri toplamanın ön koşulu: neyi bilmediğini bilmek |
| 5 | Gıda tarafında objektif kanıt mümkün — pH ve ABV ile 3 ürün sayıyla savunulabilir |
⚠️ ENDİŞE ALANLARI
| # | Sorun | Etki | Ne yapılmalı |
|---|---|---|---|
| 1 | 🔴 4 ürünün ölçülebilir hedefi yok | "Çalıştı" iddiası desteklenemez | Yarı-nicel ölçekler kur (yukarıdaki tablo) |
| 2 | 🔴 Ölçüm aletleri henüz yok | M4 = %0 · ölçüm yapılamaz | Faz 0 görev 0.3 — pH metre + alkolmetre + hassas terazi |
| 3 | 🔴 pH şeridi yetersiz | LKR-02'de 3.2 ile 3.5 ayırt edilemez | Dijital pH metre — 3 üründe kullanılacak, yatırım karşılığını verir |
| 4 | 🟡 Kayıt disiplini test edilmedi | İlk 3 batch'te bozulursa tüm veri kaybolur | Faz A'da M5 = %100 zorunlu; düşerse dur |
| 5 | 🟡 KREM-01 asla ev ortamında doğrulanamaz | Koruma iddiası kalıcı olarak "doğrulanmadı" | Challenge test lab kuyruğunda; o zamana kadar iddia edilmez |
| 6 | 🟡 Duyusal panel yanlılığa açık | 3 kişi birbirini etkiler | Bağımsız yaz, sonra karşılaştır kuralı her üründe yazılı — uygulanmalı |
| 7 | 🟡 Tekrarlanabilirlik hiç test edilmedi | Kuzey Yıldızı'nın tamamı buna bağlı | Her üründe 2. batch zorunlu, tek batch'le "bitti" denmez |
🎯 SEZON OKR'LARI (Ağustos – Aralık 2026)
O1 — 8 ürünü fiilen üretmek ve elde tutmak
| KR | Hedef | Bugün |
|---|---|---|
| KR1.1 | 8 ürünün 8'i en az 1 kez üretilmiş | 0 / 8 |
| KR1.2 | Toplam 20+ batch | 0 |
| KR1.3 | 🔴 Güvenlik ihlali: 0 | 0 ✅ |
O2 — Ürünlerin çalıştığını kanıtlanabilir kılmak
| KR | Hedef | Bugün |
|---|---|---|
| KR2.1 | Ölçülebilir hedefi olan 4 üründe ölçüm oranı %100 | — |
| KR2.2 | Kalan 4 ürün için yarı-nicel ölçek tanımlı ve uygulanmış | 0 / 4 |
| KR2.3 | ≥5 / 8 ürün tekrarlanabilirlik şartını sağlamış (2 ardışık uyumlu batch) | 0 |
O3 — Veriyi kaybetmemek
| KR | Hedef | Bugün |
|---|---|---|
| KR3.1 | Kayıt bütünlüğü ≥%90 | — |
| KR3.2 | Atılan her batch'in nedeni yazılı — %100 | — |
| KR3.3 | Her kategoride ≥1 karşılaştırma tamamlanmış | 0 / 4 |
🎯 En kritik KR: KR2.3. Bu tek satır, projenin "8 ürün denedik" ile "8 üründen 5'i oturdu" arasındaki farkı belirliyor. İzin/üretim hattı konuşmasının ön koşulu bu.
✅ ÖNERİLEN AKSİYONLAR
| # | Aksiyon | Ne zaman | Neden |
|---|---|---|---|
| 1 | 🔴 Dijital pH metre + alkolmetre + hassas terazi (0.01 g) sipariş et | ⏰ Bugün | Bunlar olmadan M4 kalıcı olarak %0. 4 ürün ölçülemez |
| 2 | 🔴 Paylaşımlı bir tablo aç (Google Sheets) — özet tablo + batch listesi | ⏰ Faz 0 | Kâğıt defter grup çalışmasında kaybolur. Batch defterleri ürün klasörlerinde, özet tablo ortak olmalı |
| 3 | Ölçülemeyen 4 ürün için yarı-nicel ölçekleri yaz | Faz 0 sonu | 4 ürün ölçüsüz kalmasın |
| 4 | Her üründe 2. batch'i baştan planla | Her ürün | Tek batch tesadüf, iki batch yöntem |
| 5 | Referans numune saklama alışkanlığı — her batch'ten küçük numune, buzdolabında | Her batch | Yavaş değişimi (acılaşma, renk) fark etmenin tek yolu |
| 6 | Haftalık 15 dk metrik kontrolü başlat | Faz 0'dan itibaren | Aşağıdaki kadans |
| 7 | Fire oranını utanç değil veri olarak çerçevele | Kültürel | Atılan batch'i saklama eğilimi, en değerli veriyi yok eder |
📅 GÖZDEN GEÇİRME KADANSI
| Kadans | Süre | Ne bakılır | Kim |
|---|---|---|---|
| Haftalık | 15 dk | Kuyruktaki batch'ler · yeni ölçümler · gözlem tabloları güncel mi · anomali | Sorumlu + kayıtçı |
| Faz sonu | 45 dk | M1–M8 tam scorecard · faz hedefleri tutuldu mu · sonraki fazın blokajları | Tüm ekip |
| Sezon sonu (Aralık) | 90 dk | OKR puanlaması · 8 ürünün karşılaştırmalı değerlendirmesi · Faz 5 kararı | Tüm ekip |
Haftalık kontrol listesi
☐ Kuyrukta bekleyen batch'ler çalkalandı mı / kontrol edildi mi?
☐ Bu hafta yapılan ölçümler kayda geçti mi?
☐ Gözlem tabloları (stabilite/raf) güncel mi?
☐ Atılan batch varsa nedeni yazıldı mı?
☐ Beklenmedik bir şey oldu mu — yazıldı mı?
☐ Sıradaki fazın blokajı çözüldü mü? (tedarik, mevsim, ara ürün)
⚠️ BAĞLAM VE ÇEKİNCELER
| # | Çekince |
|---|---|
| 1 | Bu belgedeki tüm "bugün" değerleri sıfır. Kıyaslanacak önceki dönem yok; ilk gerçek inceleme Faz A sonunda yapılabilir |
| 2 | Hedefler (Faz A / sezon) tahmindir. Emsal veri yok — ilk 3 batch'ten sonra gerçekçiliğe göre revize edilmeli |
| 3 | Mevsim, ölçüm takvimini domine ediyor. M1'in 8/8'e ulaşması Ekim–Kasım mersin hasadına bağlı; Ağustos–Eylül'de tavan 5/8 |
| 4 | Duyusal veriler öznel. 3 kişilik panel istatistiksel değil, yönlendirici. "Panel tercih etti" ≠ "daha iyi" |
| 5 | Fire oranı hedefi (<%25) dayanaksız — emsal yok. İlk 10 batch'ten sonra gerçek değere göre ayarlanmalı |
| 6 | 🔴 Hiçbir laboratuvar ölçümü yok ve sezon içinde olmayacak. Challenge test, besin analizi, GC-MS — hepsi kuyrukta. Bu, ölçüm çerçevesinin en büyük ve kapanmayacak boşluğu |
ŞU AN İZLENMEYEN AMA İZLENMESİ GEREKENLER
| Metrik | Neden değerli | Ne zaman |
|---|---|---|
| Hammadde maliyeti / batch | Ticari fizibilitenin ön verisi | Faz A'dan itibaren — makbuz sakla |
| Emek süresi / batch | Ölçeklenebilirlik göstergesi | Faz A — üretim saatini kaydet |
| Verim oranı (girdi → çıktı) | Maliyet hesabının diğer yarısı | Her batch |
| Hammadde temin süresi | Tedarik zincirinin gerçek darboğazı | Faz 0'dan |
💡 Bu dördü "izin ve üretim hattı" konuşmasının girdileridir. Kullanıcı o konuşmayı sonraya bıraktı — ama verisi şimdi, prototip üretilirken toplanır. Sonradan geriye dönük hesaplanamaz. Batch defterlerine iki satır eklemek yeterli: süre ve maliyet.