ARAŞTIRMA TURU 1 — Bulgular ve Formül Etkileri

Tarih: 13 Ağustos 2026 Kapsam: Faz 1–3'te açık bırakılan veya varsayıma dayanan 11 nokta literatürle karşılaştırıldı. Sonuç: 3 bulgu formül/güvenlik değişikliği gerektiriyor, 4 bulgu mevcut kararları doğruladı, 4 bulgu takvim/tedarik planını değiştiriyor.

ÖZET TABLO

🔴 BÖLÜM A — FORMÜL/GÜVENLİK DEĞİŞİKLİĞİ GEREKTİREN BULGULAR

A1. Taze bitki yağda maserasyona BIRAKILMAZ — sadece kurutulmuş bitki

Mevcut belgelerde ne yazıyordu: Faz 1, dipnot: "Ladin infüzyon yağı: taze/kuru ladin yaprağı, zeytinyağında 2–3 hafta..." — taze kullanıma izin veriyordu.

Bulgu: Yağ anaerobik (oksijensiz) bir ortam yaratır. Taze bitki materyali üzerinde bulunabilen Clostridium botulinum sporları, oksijensiz + düşük asitli + oda sıcaklığındaki bir ortamda çimlenip nörotoksin üretebilir. Kuru malzeme güvenlidir çünkü su yoktur — su, bakteri üremesinin ön şartıdır. Taze otla yapılan yağların buzdolabında ve 1 hafta içinde tüketilmesi öneriliyor; kurutulmuş malzemeyle yapılanlar serin-karanlıkta 3–4 hafta, buzdolabında 3 ay dayanıyor.

Bizim ürünlerimiz için asıl kritik nokta bundan da keskin: Krem-2 (Gece Balmı) "susuz olduğu için koruyucuya gerek yok" mantığı üzerine kurulu. Ancak taze yaprakla yapılmış bir infüzyon yağı, ürüne su taşır — yani balmın tüm koruma mantığını içeriden çökertir. Aynı şey katı parfüm (PRF-02) için de geçerli.

KARAR — tüm formüllerde geçerli:

1. Ladin (Cistus) ve Defne infüzyon yağları yalnızca tamamen kurutulmuş bitkiyle yapılır.
2. Kurutma: gölgede, iyi havalanan yerde, yaprak elle ufalandığında çıtırdayarak kırılana kadar (esneklik kalmışsa hâlâ nem var).
3. Kavanoz ve süzme bezi tamamen kuru olmalı — yıkanmış ıslak kavanoz kullanılmaz.
4. İnfüzyon yağı buzdolabında saklanır, 3 ay içinde kullanılır.
5. Yağda görünür su damlacığı, bulanıklık veya kabarcık = at, kullanma.

Kaynak: UMaine Extension — Safe Homemade Flavored and Infused Oils · UGA CAES — How to Safely Make Infused Oils

A2. Shrub (LKR-02) için pH hedefi tanımlanmalı: ≤3.2

Mevcut belgelerde ne yazıyordu: "Koruma tamamen asit+şeker üzerinden" — ama ölçülebilir bir hedef yoktu. Bu, kontrol edilemeyen bir koruma sistemi demek.

Bulgu: Shrub, asitlendirilmiş düşük-pH bir gıda. pH ≤3.2'de tutulan shrub'larda 12 ay buzdolabı saklamada Salmonella/E. coli/Aspergillus üremesi görülmemiş; pH 3.6 ve üzeri partilerde 42. günde gözle görülür küf oluşmuş. Sirkenin ≥%5 asetik asit olması gerekiyor — birçok "artizan" sirke %4.2'ye seyreltilmiş satılıyor, etiket okunmalı.

KARAR:

1. Sirke etiketinde ≥%5 asetik asit doğrulanır, kaydedilir.
2. Bitmiş shrub'ın pH'ı ölçülür. Hedef ≤3.2. Yüksekse 1 tatlı kaşığı sirke ekle, karıştır, tekrar ölç.
3. Shrub buzdolabında saklanır. "Sirke var, bozulmaz" varsayımı yanlış.
4. pH ölçümü kayıt defterine yazılır — bu ürünün tek objektif kalite göstergesi.

Kaynak: FermentHive — Science of Fruit Shrubs · OSU Ask Extension — Cold process fruit syrups

A3. Oksimel (SB-02) için pH hedefi ve iki ek kural

Bulgu: Oksimelde güvenlik eşiği pH <4.6 (ABD gıda mevzuatındaki düşük-asitli/asitlendirilmiş gıda ayrım noktası). %5 asitlikte sirke bu eşiği sağlıyor. Taze ot kullanılıyorsa tamamen sıvının altında kalmalı — yüzeye çıkan kısım küflenir.

Ek uyarı (belgelerde hiç yoktu): Ham bal içerdiği için oksimel 1 yaşından küçük çocuklara asla verilmez — infant botulizm riski. Bu, etiketin zorunlu bir parçası olmalı.

KARAR:

1. Sirke ≥%5 asitlik.
2. Bitmiş üründe pH ölçülür, hedef <4.6, kayda geçer.
3. Taze kekik tamamen batmış olmalı; yüzeye çıkan dal bastırılır veya çıkarılır.
4. Etikete: "1 yaş altı çocuklara verilmez (ham bal içerir)."

Kaynak: Cultured Guru — Oxymel & botulism safety · OSU Extension — Infusing honey safely

🟢 BÖLÜM B — MEVCUT KARARLARI DOĞRULAYAN BULGULAR

B1. Kıbrıs kekiği yağı oranlarımız güvenli aralıkta

Tisserand & Young, kekik (oregano) uçucu yağı için maksimum dermal kullanım oranı %1.1 veriyor. Genel öneri: taşıyıcı yağda %1–1.5 üstüne çıkma; hassas cilt veya geniş alanda %0.5–1.

Bizim oranlarımız: KREM-01 %0.2 · KREM-02 %0.6 · PRF-01/02 (konsantre içinde iz seviyesi, nihai üründe ≪%1).

→ Hepsi limitin altında. Formül değişikliği gerekmiyor. Ama patch test kuralı aynen geçerli — limit altında olmak alerjik reaksiyonu dışlamaz. Karvakrol IFRA kapsamında cilt hassaslaştırıcı olarak sınırlandırılmış bir bileşen; 2 yaş altı çocuklarda ve hasarlı ciltte topikal kullanılmaz.

Kaynak: Craft360 — Essential Oil Dermal Limits · PetalMade — IFRA Leave-On Limits 2025

B2. Hidrolat damıtma ≠ alkol damıtma — karıştırılmamalı

Neden önemli: Güvenlik çerçevemizin 1. maddesi "evde damıtma yapma" diyor. Bu kural alkol damıtması içindir ve mutlak geçerlidir. Ancak KREM-01'in ana bileşeni mersin hidrolatı ve bu, su buharı damıtmasıyla evde yapılabilen standart bir işlem. İki işlemin karıştırılması ya gereksiz bir engel yaratır ya da — çok daha tehlikelisi — "damıtma yapabiliyormuşuz" yanlış çıkarımına yol açar.

Yöntem (ocak üstü): Geniş tencerenin dibine bitki + damıtık su, ortaya ısıya dayanıklı toplama kabı (ramekin/cam kase) yükseltilmiş şekilde, üstüne ters çevrilmiş kapak, kapağın üstüne buz. Hafif kaynama → buhar kapağa çarpar, yoğuşur, ters kapağın merkezinden toplama kabına damlar.

→ Karar: Güvenlik çerçevesine bu ayrım açık madde olarak eklendi (bkz. 02_GUVENLIK_CERCEVESI.md §1.3). Alkol damıtma yasağı hiç gevşetilmedi.

Kaynak: Mother Earth Gardener — Stovetop Hydrosols · Healing Harvest Homestead — Hydrosol without a still

🟡 BÖLÜM C — TAKVİMİ DEĞİŞTİREN BULGULAR

Bu bölüm yol haritasının şeklini belirledi. Hammadde takvimi, bizim çalışma takvimimizden bağımsız — bitki ne zaman hazırsa o zaman toplanır. Kaçırılan pencere bir yıl bekler.

C1. Keçiboynuzu — hasat ŞU AN başlıyor ⏰

KKTC'de keçiboynuzu hasat sezonu resmi olarak Ağustos ortasında açılıyor: 2023 yılı için Gazimağusa'da 14 Ağustos, Girne ve İskele'de 19 Ağustos. Hasat Ekim'e kadar sürüyor (uzun sırıklarla silkeleme — geleneksel adı vaklisma). Podlar olgunlaşmak için tam bir yıl geliştiği için ağaç aynı anda hem olgun meyve hem yeni çiçek taşır — silkelerken dikkat gerekir.

Bugün 13 Ağustos. Yani hasat penceresi yarın açılıyor.

Keçiboynuzu 8 üründen 6'sında ve 6 ara üründen 3'ünde geçiyor — projenin en yaygın hammaddesi. Bu sezon kaçırılırsa alternatif satın alma olur, ama "yerel flora, kendi topladığımız" iddiası zayıflar.

Kaynak: Cyprus FAQ — Ceratonia siliqua (Kuzey Kıbrıs) · Heartland of Legends — Teratsia

C2. Cistus (Ladin) reçinesi — yaz sıcağı tepe noktası ⏰

Reçine, yapraklardaki salgı tüylerinden yaz aylarında salınıyor; bitkinin fotosentez aygıtını yoğun Akdeniz güneşinin oksidatif stresinden koruma mekanizması. İlkbahar ve yaz ekstreleri en yüksek antioksidan ve fotokoruyucu kapasiteyi gösteriyor. Geleneksel hasat, deri şeritli tırmık (ladanisterion) ile çalılara hafifçe vurup reçineyi şeritlere yapıştırma yöntemi.

→ Ağustos, ladin için doğru ay. Yaprak yapışkan ve balsamik kokulu olmalı.

Kaynak: Cistus creticus mevsimsel varyasyon çalışması (PMC) · Wikipedia — Labdanum

C3. Kıbrıs kekiği — tam çiçeklenme = tepe verim ⏰

Origanum dubium'da uçucu yağ verimi %5.0–14.0, karvakrol oranı %73.76–88.21 aralığında ölçülmüş. Oregano türlerinde en yüksek verim tam çiçeklenme aşamasında alınıyor, çiçeklenme sonrası hafif düşüyor.

→ Yaz = doğru pencere. Ovuşturulunca keskin koku vermeli; solgun/kokusuz örnek bayattır.

Kaynak: Origanum dubium — Kıbrıs'ta yabani, kimyasal içerik (Taylor & Francis) · Origanum dubium uygulama çalışması (MDPI Agronomy)

C4. Mersin meyvesi — Ekim'den önce YOK ❌

Mersin meyvesi Akdeniz'de Kasım'da tam olgunluğa ulaşıp karakteristik koyu mavi-siyah rengini alıyor. Popülasyona göre olgunlaşma Ekim–Ocak veya Kasım–Şubat aralığında değişiyor.

Bu, planın en sert kısıtı. Mersin meyvesi şu ürünlerin ana hammaddesi:

• LKR-01 (Likör) — 150 g olgun meyve
• LKR-02 (Shrub) — 150 g olgun meyve
• SB-01 (Toz/Bar) — kuru mersin tozu %15

→ Ağustos'ta taze mersin meyvesi toplanamaz. İki seçenek var:

• (a) Bu üç ürünü Ekim–Kasım'a planla (yol haritasında seçilen yol)
• (b) Kuru mersin meyvesi satın alıp şimdi başla — hızlı ama "kendi topladığımız" iddiası düşer

Not: Mersin yaprağı yıl boyu var — parfüm (PRF-01/02) mersin yaprağı/çiçeği kullanıyor, meyve değil. Parfümler bu kısıttan etkilenmiyor.

Kaynak: Delicious Italy — Myrtle Berry Liqueur · Giampieri et al. 2020, Food Frontiers — Myrtle berries review

⚪ BÖLÜM D — AÇIK KALAN / DOĞRULANAMAYAN

D1. KREM-01'in koruma sistemi laboratuvar olmadan doğrulanamaz

Su içeren bir emülsiyonun gerçekten korunup korunmadığının tek objektif ölçüsü challenge test (ISO 11930): ürüne 5 test mikroorganizması (P. aeruginosa, S. aureus, E. coli, C. albicans, A. brasiliensis) 10⁵–10⁶ CFU/mL düzeyinde aşılanır, 7/14/28. günlerde log azalması ölçülür ve kabul kriteriyle karşılaştırılır. Yüksek su içerikli formüller ve geniş ağızlı kavanozdaki ürünler için gerekli görülüyor.

Ev ortamında yapılamaz. Akredite laboratuvar gerekir.

→ Karar: KREM-01'in raf ömrü, güvenli olduğu, "korunuyor" olduğu iddia edilmez. Ev denemesinde yalnızca gözlem (küf/ayrışma/koku) kaydedilir. Ürün "doğrulanmadı" etiketiyle taşınır. Challenge test, laboratuvar kuyruğuna alındı (bkz. 01_YOL_HARITASI.md §Lab Kuyruğu).

Kaynak: Microchem Laboratory — ISO 11930 · LAEYO Labs — Challenge testing: when you need it

D2. KKTC'de kozmetik hammadde tedariki doğrulanamadı

Geogard 221'in (veya muadil broad-spectrum koruyucunun) KKTC'de satıldığına dair açık kaynak bulunamadı. Bulunanlar: Yunanistan merkezli Manis Chemicals (AB içi kargo), çeşitli uluslararası online satıcılar. Kıbrıs'ta balmumu (Oros Maxaira, Candle Supplies Cyprus) ve esansiyel yağ (VedaOils Girne'ye teslim, Decosta Labs) tedarikçileri mevcut; Girne'de bir kozmetik dükkânı listeleniyor.

→ Bu bir masa başı araştırmasıyla kapanmaz. Yol haritasında Hafta 0 görevi: Lefkoşa/Girne'de aktar + kozmetik hammadde satıcılarını telefonla ara, TR e-ticaret kargo durumunu teyit et. Sonuç 01_YOL_HARITASI.md tedarik tablosuna işlenecek.

Kaynak: Manis Chemicals — Geogard 221 · Oros Maxaira — Cyprus beeswax

METODOLOJİ NOTU

Bu turdaki hiçbir kaynak MAKİ formüllerini test etmedi. Kaynaklar üç tür bilgi sağlıyor:

1. Genel kimya/mikrobiyoloji ilkeleri (botulizm, pH eşikleri, challenge test) — bunlar formüle bağlı değil, fiziksel gerçekler; doğrudan uygulanabilir.
2. Tür-spesifik botanik veri (hasat mevsimi, karvakrol oranı) — bizim bitkilerimiz için geçerli, ama KKTC'nin kendi mikroklimasında bir hafta kayabilir.
3. Emsal ürün pratiği (shrub raf ömrü, infüzyon yağı saklama) — benzer ürünlerden, bizimkinden değil.

Ampirik doğrulama hâlâ sıfır. İlk batch'ler üretilene kadar bu böyle kalacak.

Bir sonraki araştırma turunda bakılacaklar (bu turda kapsam dışı bırakıldı):

• Keçiboynuzu suda-çözünür ekstresi için ev yöntemi ve verim
• Emülsifiye balmumu (Emulsifying Wax NF) KKTC/TR tedariki ve muadilleri
• Mersin hidrolatının raf ömrü ve kendi koruma ihtiyacı (hidrolatlar steril değildir)
• Keçiboynuzu tentürünün parfümde fiksatif etkisi — emsal veri var mı